Jeokimya Çalışmaları

TOPRAKTA RADON - TORON ÖLÇÜMLERİ

radon:kayaçlarda,toprakta,kaynak ve yeraltı sularında doğal olarak bulunan uranyum ailesi içindeki radyumun bozunmasıyla oluşan radyoaktif bir gazdır. 

1900 yılında F.E. Dorn tarafından bulunmuş olan bu gazın atom numarası 86 dır. Soy gaz ailesine ait, tatsız, kokusuz ve renksizdir.

Hidrojen gazından 100 kat, havadan ise 7.5 kat daha ağırdır.

Özkütlesi: 9.73 g/l dir.

toprak içerisindeki gazda ve atmosferdeki yoğunluğu fazladır.

Doğada 4 tane radyoaktif bozunma serisi vardır 

uranyum serisi

aktinyum serisi,

neptünyum serisi 

toryum serisi

radyum uranyum serisinin bozunmasından oluşur.

Uranyum bozunma serisi:

Uranyum—radyum—radon—polonyum—kurşun---bizmut—polonyum--kurşun

Radon gazın su içerisinde sıcaklığı artıkça çözünürlüğü düşer.

Radon bozunarak yarı ömürleri kısa olan katı haldeki radon ürünlerini ortaya çıkartır .Radon gazı ve bozunum ürünlerinin oluşması ve miktarı esas olarak yaşam ortamının jeolojik özellikleriyle ilişkilidir. En önemli kaynakları kayaçlar, toprak, su kaynakları ve yapı malzemeleridir.

Yarılanma ömrü 3,85 gündür.

Radon gazının ölçümü radon gazından çıkan alfa parçacıklarının sayımına bağlı olarak gerçekleştirilir.

Ölçüm için üretilmiş birçok  elektronik cihaz vardır. Bunlardan bazıları Barasol detektörü, Clipperton dedektörü ve AlphaGUARD hacmi ise 560 cm3 dür. Detektörün bataryası yaklaşık 10 gün ölçüm yapmaktadır. Fakat güç kaynağına bağlanırsa bu süre oldukça uzatılabilmektedir. AlphaGUARD. AlphaGUARD cihazı çeşitli aparatlar kullanılarak havada, toprakta ve suda ölçüm yapabilir. Bununla beraber cihaz, sıcaklığı, açık hava basıncını ve ortamdaki nemi de ölçmektedir.

Yerkabuğundan atmosfere yayılan Rn miktarı azdır, fakat fay hatlarında, uranyum çökellerinde, jeotermal kaynaklarda ve depremler ile Rn miktarında anomaliler gözlenmektedir (Uludağ, 2010; Kulalı, 2009)

JEOTERMAL AKIŞKANDA RADONUN ETKİLERİ:

Radon tarafından kirlenmiş su kansere, özellikle de mide kanserine neden olabilir.

bazı jeotermal sahalarda radyoaktif radon gazı yüksek seviyede bulunur.

radon konsantrasyonlarının su numunelerinden yola çıkılarak sağlık açısından mutlaka  incelenmesi gerekir

Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği” işyeri değeri olan 1 Bq/lsınır değeri sağlık açısından eşik değer olarak kabul edilebilir ve dikkate alınır.

Dünya sağlık örgütünün (WHO) izin verdiği yıllık ortalama bina içi radon konsantrasyonu 100 Bqm-3ve Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’nun izin verdiği bina içi radon konsantrasyonu evlerde 400Bqm-3 , işyerlerinde ise 1000 Bqm-3 ’dür.

TORON: radonun iztopu olan bu elementin simgesi periyotik cetvelde Tn dir.

TOPRAKTA KARBONDİOKSİT ÖLÇÜMÜ:

Karbondioksit, jeotermal sahalardaki rezervuarın basınç ve sıcaklık davranışlarını, suyun termodinamik davranışlarını ve faz kompozisyonlarını etkiler. Bu nedenle, jeotermal rezervuarların modellenmesi sırasında karbondioksit gaz ölçümü dikkate alınmalıdır. karbondioksit içeren jeotermal sahaların akışkan ve ısı üretimini incelemek ve tahmin etmek amacı ile izotermal olmayan akışı göz önünde bulunduran lumped parametre modeli geliştirilmiştir. Jeotermal sistemlerin davranışlarının kapsamlı olarak incelenemesine olanak veren bu model ile üretim, doğal beslenme ve re-enjeksiyon sebebi ile rezervuarda oluşan basınç, sıcaklık, doymuşluk ve faz davranışı ile beraber karbondioksit miktarındaki değişim de modellenmiştir

Co2 gazı ayrışma basıncında oldukça etkilidir. Eğer jeotermal sistemde  karbondioksit oranı hesaba katılmaz ise kuyular içinde ayrışma derinliği hesaplamalarında önemli hatalar yapılır.

Sahada belli noktalarda co2 gazı miktarı  diğer alanlara göre fazla ise bu alanlar kesinlikle ayrıntılı incelenmelidir. Çünkü jeotermal potansiyele sahip  sahalarda jeotermal akışkandan serbest kalan co2 gazı olabilir.

Co2 gazı, renksiz ve kokusuzdur.

Soluduğumuz havadaki CO₂ gazı  konsantrasyonu 150.000 ppm’in üzerine çıkarsa, bilinç kaybı gerçekleşebilir.

Ofislerdeki CO₂ sınırı 1.000 ppm’dir.

İdeal değer ise 400 ppm'dir.

Yeraltından yüzeye doğru çıkan CO2 gazını yüzeyde ölçümünün yapılabilmesi için 20 cm çap ve 10 cm derinliğe sahip CO2 toplayıcı  denilen toplama aparatı kullanılır. Arazide yapılan her ölçüm noktasındaki CO2 akış ölçümleri en az 2 dakika sürdürülür.

Eskişehir Web Tasarım